Bolu'da yüzeye çıkan kayaç ilk kez literatüre girdi: Seramikte yeni umut

Bolu'nun Karca-Kabak Yaylası mevkisinde doğal süreçler sonucu yüzeye ulaşan bir kayaç, seramik üretiminde değerlendirilme potansiyeliyle öne çıktı. Doktora öğrencisi Elif Akbulut'un araştırması, ham maddenin yüksek ısılara dayanıklı olduğunu, seramiğin mukavemetini artırabildiğini ve çeşitli renk tonları oluşturabildiğini ortaya koydu.

Bilecik Şeyh Edebali Üniversitesi Lisansüstü Eğitim Enstitüsü'nde doktora yapan Elif Akbulut, memleketi Bolu'daki Karca-Kabak Yaylası mevkisinde doğal süreçlerle yüzeye çıkan kayaç üzerinde inceleme gerçekleştirdi. Akbulut'un bulgularını içeren akademik makale yayımlanırken, çalışmaya Bilecik Şeyh Edebali Üniversitesi Güzel Sanatlar Fakültesi Seramik ve Cam Bölümü Öğretim Üyesi Doç. Dr. Leyla Kubat danışmanlık yaptı.

Kayaç üzerinde yapılan araştırmada malzemenin fiziksel, kimyasal ve mikroyapısal özellikleri ele alındı. Bölgede bu kayaç türüyle ilgili daha önce jeolojik ya da seramik temelli bir çalışma yapılmadığı, bu araştırmanın malzemeyi ilk kez bilimsel literatüre kazandırdığı ifade edildi.

Akbulut, çalışmanın önemini şu sözlerle aktardı: "Yürütülen çalışma kapsamında, Bolu Karca-Kabak Yaylası mevkisinde yüzeylenen bu doğal kaynağın fiziksel, kimyasal ve mikroyapısal özellikleri tarihte ilk kez bilimsel olarak incelenmiştir. Bölgede daha önce bu kayaç türü üzerine yapılmış herhangi bir jeolojik veya seramik tabanlı araştırma bulunmamakta olup, malzeme ilk kez bu araştırma ile bilimsel literatüre kazandırılmıştır."

Farklı ısı koşullarında yapılan testlerde kayaçtan elde edilen ham maddenin seramik üretiminde kullanılabileceğine dair olumlu bulgular elde edildi. Analizler, malzemenin seramik bünyelerde pişme yoğunlaşmasını artırdığını ve su emme oranlarını azalttığını gösterdi.

Şekillendirme sırasında çamurun özlülük yapısını koruyabildiği belirlenen ham maddenin, yüksek sıcaklıklarda pişirilmesi durumunda yapısal deformasyona yol açmadığı da aktarıldı. Bu özelliklerin, malzemenin seramik üretim süreçlerine dahil edilmesi açısından önemli olduğu kaydedildi.

Akbulut, ham maddenin teknik özelliklerine ilişkin olarak, "Ham maddenin seramik üretim süreçlerine entegre edilebilme potansiyeli teknik ve estetik açıdan oldukça yüksektir. Yapılan Ar-Ge çalışmaları ve laboratuvar analizleri, ham maddenin seramik bünyelerde pişme yoğunlaşmasını belirgin şekilde artırdığını ve su emme oranlarını minimum seviyeye düşürdüğünü kanıtlamıştır. Şekillendirme esnasında çamurun özlülük yapısını korumakta ve yüksek sıcaklık pişirimi sonrasında bünyede yapısal bir deformasyona yol açmamaktadır" değerlendirmesinde bulundu.

Ham maddenin en dikkat çekici yönlerinden biri de pişirme sıcaklığına ve seramik karışımındaki kullanım oranına göre farklı renk tonları oluşturabilmesi oldu. Yüksek demir oksit içeriğine sahip malzemenin açık kahverengiden koyu gri ve siyaha uzanan renkler verebildiği tespit edildi.

Araştırmada ayrıca ham maddenin renkli seramik bünyelerinde yüzey yansıtıcılığını artırabildiği, metalik ve camsı görünümler oluşturabildiği de belirtildi. Bu özelliklerin, malzemenin seramik üretiminde estetik açıdan farklı uygulamalara imkân tanıyabileceği değerlendirildi.

Akbulut, renk ve yüzey özellikleriyle ilgili olarak, "Yüksek demir oksit içeriği sayesinde, ham madde katkı oranına bağlı olarak açık kahveden olgun koyu gri/siyah tonlarına kadar zengin bir renk skalası sunmaktadır. Renkli çamur bünyelerinde ise yüzey yansıtıcılığını artırarak özgün metalik ve camsı etkiler yaratmaktadır" dedi.

Araştırmada, kayaçtan elde edilen ham maddenin kullanım alanının seramikle sınırlı kalmayabileceğine de dikkat çekildi. Kimyasal bileşiminde yüzde 75'i aşan silisyum dioksit (silika) ve yüksek oranda demir oksit bulunan malzemenin, farklı sanayi dallarında değerlendirilme potansiyeli taşıdığı ifade edildi.

Akbulut, ham maddenin alternatif kullanım alanlarına yönelik şunları söyledi: "Ham maddenin kimyasal yapısındaki yüzde 75'i aşan yüksek silisyum dioksit (silika) ve zengin demir oksit oranı, seramik endüstrisi dışındaki; inşaat ve yapı kimyasalları sektörü, boya ve kaplama sanayii, yalıtım ve izolasyon teknolojileri gibi stratejik sektörlerde de kullanılabilir"