Kaçkar Dağları Milli Parkı: Doğu Karadeniz'in Doğa Harikası

Doğu Karadeniz'in yüksek zirvelerinde, Rize'nin Çamlıhemşin ilçesinden Artvin ve Erzurum'a uzanan geniş bir coğrafyada yer alan Kaçkar Dağları Milli Parkı, 51.550 hektarlık alanıyla bölgenin en önemli korunan doğa alanlarından biridir. Fırtına Deresi ile Hemşin Deresi arasında yükselen bu dağlık kütle; korunmuş doğal ekosistemleri, alüvyal ormanları, alpin çayırlıkları, yaşlı ormanları ve güncel buzullarıyla dikkat çeker. Yüzyıllar içinde oluşan otantik kırsal yaşam ve kültür de parkın korunmaya değer bulunmasında önemli rol oynamıştır. Zir Kale, Kale-i Balâ, Elevit kalıntıları, Çat Köprüsü ve tarihi konaklar bu kültürel değerlerin başında gelirken, Vartivor ve Hodoçur yayla şenlikleri yörenin canlı geleneğini yansıtır.

Buzulların ve Göllerin İzinde

Kaçkar Dağları, Türkiye'de Pleistosen devrinde buzullaşmanın görüldüğü ve halen aktif buzullaşmanın yaşandığı sınırlı alanlardan biridir. Alp Orojenesi sırasında oluşan dağlık kütleler genellikle granitik kayaçlardan meydana gelir. Parkta 9 buzul vadisi, asılı vadiler, buzul gölleri, moren set gölleri, sirkler ve morenler bulunur. Dağların yüksek kesimlerinde 0.5 hektardan büyük tam 79 buzul gölü yer alır. Bu göller, hem görsel şölen sunar hem de bölgenin jeolojik geçmişine ışık tutar.

Biyolojik Çeşitlilik Açısından Dünya Mirası

Milli park, endemizmin yüksekliği nedeniyle dünyada 25 önemli ekolojik bölgeden biri olarak kabul edilir. Bölgede tespit edilen 2500 bitki taksonundan 160'ı bölgeye, 300'ü Türkiye'ye özgü endemik türlerdir. Orman gülünün 3000 metre yükseklikte görüldüğü tek yer olması, parkın bitki çeşitliliğinin ne kadar özel olduğunu gösterir. Doğu Karadeniz meşesi (Quercus pontica) ise relikt bir tür olarak büyük önem taşır.

300-1500 metreler arasında gürgen, kayın, kestane, ıhlamur ve meşe türlerinden oluşan geniş yapraklı ormanlar yayılır. Alçak kesimlerdeki çalı türleri psödomaki biçimindedir. 1500 metreden yüksek alanlarda ise Doğu Karadeniz'e özgü doğu ladini, Doğu Karadeniz göknarı ve sarıçam saf ya da karışık ormanlar oluşturur. Bu iğne yapraklı türlere yer yer huş ve titrek kavak karışır. Ormanların yerini 2400 metreden sonra alpin bitkiler alır. 2400-2850 metre arasındaki kuzey yamaçlarda kafkas orman gülü ve mersin yapraklı ayı üzümü en sık rastlanan türlerdir. Kafkas orman gülünün yanı sıra eğri çayırsaçı, yabani zambak, dağ lahanası ve altınbaşak gibi otsu bitkiler de görülür. Kayalık alanlarda ise yosun ve likenler dikkat çeker.

Orman Ekosistemlerinin Zenginliği

Milli parkın 10.300 hektarlık kısmı ormanlarla kaplıdır. Bu ormanların %27'si bozuk, %73'ü ise normal orman durumundadır. Yusufeli sınırlarında 89 hektarlık sarıçam ormanı bulunur. Fırtına Deresi'nin denize döküldüğü noktadan Çat Mahallesi'ne kadar olan alanda, derenin taşıdığı alüvyonlarla oluşan akarsu taraçaları üzerinde alüvyal ormanlar gelişmiştir. İçinde kızılağaçların da bulunduğu bu ormanlar, derin kök yapılarıyla toprağı erozyona karşı korur ve vadinin üst kısımlarından gelen taşkın malzemelerini tutar. Böylece hem erozyon önlenir hem de bu alanlarda tarım yapılmasına imkân sağlanır.

Dere boylarında ve yamaçlarda topluluklar halinde bulunan şimşir ormanları, 8-32 cm çapa ve 8-9 metre uzunluğa ulaşabilen ağaçlarıyla biyolojik kaynak olmalarının yanı sıra estetik değer de taşır. Fırtına Vadisi ile yan vadisi Palovit'teki doğal yaşlı ormanlar ise Türkiye'nin en iyi korunmuş doğal ormanları arasında gösterilir. Vadi yamaçlarının çok sarp olması ağaç kesimini engellemiş, bu sayede anıt ağaçlar günümüze ulaşabilmiştir. Fırtına Vadisi'ndeki 4603 hektarlık doğal yaşlı orman, Avrupa'da acil koruma ihtiyacı olan 100 ormandan biri olarak kabul edilmiştir.

Yaban Hayatı ve Kuş Gözlemciliği

Park alanında 30 memeli türü tespit edilmiştir. Gelincik, ağaç sansarı, sansar, porsuk, vaşak, su samuru, karaca, çengel boynuzlu dağ keçisi, kurt, ayı, yaban keçisi ve yaban domuzu bunlardan bazılarıdır. Kuş çeşitliliği de oldukça zengindir; 12 takıma ait 136 kuş türü belirlenmiştir. Bu türlerin 92'si kesin koruma altındaki, 34'ü ise korunan fauna türleri listesinde yer alır. Bu zenginlik, parkı kuş gözlemciliği için ideal bir destinasyon haline getirir.

Ziyaretçilere Sunulan Aktiviteler

Kaçkar Dağları Milli Parkı, doğa tutkunları için çok çeşitli rekreasyonel imkânlar sunar. Doğa yürüyüşü, kano, doğa fotoğrafçılığı, dağcılık, zirve tırmanışı, sportif balıkçılık, kayaklı yürüyüş, kayak, piknik, doğa kampı, dağ bisikletçiliği, yaban hayatı ve kuş gözlemciliği, boğa ve yayla şenlikleri, kaplıca sağlık turizmi ve ekstrem sporlar bunlardan bazılarıdır. Park için Uzun Devreli Gelişim Planı hazırlanmış, tur güzergâhları ve çadırlı kamp yerleri belirlenmiştir.

Ulaşım açısından Karadeniz sahil yolundan Çamlıhemşin üzerinden parka ulaşmak mümkündür. Rize'ye 62, Çamlıhemşin'e 17 kilometre uzaklıktaki Ayder, parkın en bilinen giriş noktalarından biridir. Güneyden ulaşmak isteyenler için Erzurum-Artvin karayolu üzerinden Sarıgöl, Altıparmak ve Yaylalar köyleri üzerinden geçen güzergâhlar tercih edilebilir.

Kaçkar Dağları Milli Parkı, buzulları, gölleri, ormanları ve yaban hayatıyla Doğu Karadeniz'in saklı bir cenneti olarak doğaseverleri bekliyor. Bu eşsiz coğrafyada yürüyüş yapmak, yayla şenliklerine katılmak ya da sadece doğanın sessizliğini dinlemek için yola çıkan herkes, unutulmaz bir deneyim yaşayacaktır.

Kaynak: tr.wikipedia.org, trabzon.ktb.gov.tr
Görsel: Wikimol, Wikimedia Commons, CC BY-SA 2.5